Pracownik i pracodawca mogą zawrzeć umowę o zakazie konkurencji. Zawarcie takiej umowy powoduje, że pracownik nie może prowadzić działalności konkurencyjnej wobec pracodawcy, ani świadczyć pracy w ramach stosunku pracy lub na innej podstawie na rzecz podmiotu prowadzącego taką działalność.
Umowa o zakazie konkurencji może dotyczyć zarówno okresu trwania stosunku pracy, jak i okresu po ustaniu stosunku pracy. Pracodawcy może bowiem zależeć, by pracownik posiadający dostęp do szczególnie ważnych informacji,  nie podejmował współpracy z konkurencją również po ustaniu stosunku pracy. Szczególnie ważnymi informacjami są przede wszystkim tajemnice przedsiębiorstwa, czyli wiadomości techniczne, technologiczne, organizacyjne lub inne mające szczególną wartość dla przedsiębiorcy.

Trzeba pamiętać, że do naruszenia zakazu konkurencji może dojść nie tylko w przypadku zatrudnienia u konkurencji na równoważnym stanowisku. Czasami samo już zatrudnienie u konkurencji, niezależnie od stanowiska, może oznaczać złamanie zakazu. Jak wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z 4 stycznia 2008roku w sprawie I PK 183/07, naruszeniem zakazu konkurencji obowiązującego po ustaniu stosunku pracy jest podjęcie pracy u przedsiębiorcy będącego konkurentem dotychczasowego pracodawcy bez względu na to, na jakim stanowisku lub w jakim charakterze, chyba, że strony postanowiły inaczej.

Pracownicy często nie zdają sobie sprawy z konsekwencji nawiązania współpracy z konkurencją, pozostając w przekonaniu, że praca na innym stanowisku lub współpraca bez wynagrodzenia nie stanowi naruszenia zakazu konkurencji. Żeby uniknąć nieporozumień, należy dokładnie opisać zakres zakazu konkurencji.

Pracownik zawierając umowę o zakazie konkurencji rezygnuje z możliwości osiągania dochodu z pracy  na rzecz konkurencji, dlatego należy się mu wynagrodzenie. W umowie o zakazie konkurencji określa się czas obowiązywania zakazu oraz wysokość odszkodowania należnego pracownikowi od pracodawcy. Odszkodowanie nie może być niższe niż 25% wynagrodzenia otrzymywanego przez pracownika przed ustaniem stosunku pracy. Odszkodowanie może być wypłacane w miesięcznych ratach.

Zasadą jest obowiązywanie zakazu konkurencji przez cały okres wskazany w umowie. Zakaz konkurencji przestaje jednak obowiązywać pracownika w razie ustania przyczyn uzasadniających taki zakaz lub w razie niewywiązania się pracodawcy z obowiązku wypłaty odszkodowania. Opóźnienie pracodawcy i zaniechanie wypłaty odszkodowania z tytułu zakazu konkurencji po ustaniu stosunku pracy, w terminie wynikającym z umowy, może oznaczać „niewywiązanie się” pracodawcy z obowiązku wypłaty odszkodowania skutkujące ustaniem zakazu konkurencji. Nie oznacza to jednak, że pracodawca może zwolnić się jednostronnie z obowiązku wypłaty pracownikowi odszkodowania z tytułu zakazu konkurencji. Ustanie zakazu konkurencji nie musi oznaczać ustania obowiązku wypłaty odszkodowania pracownikowi. W takiej sytuacji, mimo ustania zakazu konkurencji, pracodawca może być w dalszym ciągu zobowiązany do zapłaty odszkodowania za cały okres obowiązywania zakazu.